Quản lý linh hoạt: Hãy luôn kích thích sự chủ động và sáng tạo

  • Đăng tin: Chủ Nhật, 14/04/2019, 17:32
  • Share on Facebook Share on Google+ Share on Twitter Share on Zing Share on Link Hay print
Trong bài này, tôi sẽ giải thích về sự "bất lực có điều kiện" bởi đây là một hiện tượng rất phổ biến ở các tổ chức và doanh nghiệp ở mọi nơi, chúng ta cần nhận diện, hiểu và tránh nó.

Trong bài Quản lý linh hoạt 23 tôi có viết "Người quản lý cần tránh chỉ bảo mọi người cách làm công việc của họ. Các nhà quản lý thường mắc phải sai lầm này và đây là một “anti-pattern” (những hành vi không mong muốn) phổ biến. Nếu nhân viên luôn được chỉ dẫn cách thực hiện công việc, họ sẽ trở nên thụ động, không tự chủ, không độc lập và kém sáng tạo. Họ sẽ ngày càng tăng sự bất lực có điều kiện (learned helplessness)". Anh Hai Xuan Tran có nhận xét dịch thành "bất lực có điều kiện" chưa lột tả hết ý nghĩa trong tiếng Anh. Nhờ các cao thủ góp ý dùm ạ.

Trong bài này, tôi sẽ giải thích về sự "bất lực có điều kiện" bởi đây là một hiện tượng rất phổ biến ở các tổ chức và doanh nghiệp ở mọi nơi, chúng ta cần nhận diện, hiểu và tránh nó.

Người đầu tiên thực hiện nghiên cứu về chủ đề này là Martin Seligman. Sự bất lực có điều kiện được định nghĩa là khi một người hoặc động vật tin rằng mình bất lực trong một tình huống, ngay cả khi điều đó không đúng sự thật. Ví dụ: Một con chó bị nhốt trong chuồng, cứ mỗi lần nó cố gắng tìm cách thoát ra chủ của nó lại trừng phạt bằng cách đánh đập. Cứ như vậy sau một thời gian, người chủ mở cửa chuồng, chú chó tội nghiệp đó sẽ vẫn ngồi yên, không ngay lập tức vui mừng nhảy ra ngoài. Nó đã quá quen với tình trạng bị trừng phạt.

Qua các nghiên cứu sâu hơn, Martin thấy rằng loại bất lực có điều kiện này cũng đúng với con người. Chẳng hạn, một người liên tục thất bại khi học lái xe họ sẽ tin rằng họ không có khả năng lái xe và không cố gắng học nữa. Hoặc ví dụ khác, những người bị bạo hành trong gia đình thường rơi vào tình trạng bất lực có điều kiện, mỗi khi có hành vi phản kháng họ lại bị đánh đập hoặc mắng chửi... càng ngày họ càng bất lực và không có cách nào thoát ra khỏi tình huống đó.

Trong môi trường làm việc cũng vậy, nếu ai đó có sáng kiến cải tiến một việc gì đó, khi đề xuất với quản lý, quản lý đồng ý cho họ tiến hành cải tiến. Khi cải tiến thất bại hoặc có kết quả không như ý, người đó bị quản lý trách mắng và trừng phạt. Người này sẽ rơi vào tình trạng bất lực có điều kiện và sẽ không cố gắng thử cải tiến nữa.

Đừng để nhân viên của bạn rơi vào tình trạng tâm lý này. Họ sẽ từ bỏ ý định tạo ra thay đổi tích cực trong công việc. Nếu bạn đang ở trong tình trạng này, bạn cần phải tìm cách thoát ra, không thể bị mắc kẹt trong khung tâm lý này.

Hãy luôn nhớ rằng bạn chỉ bị giới hạn bởi những niềm tin trong tâm trí bạn mà thôi.

Cherry Vu/QTvKN